|
VUOI
FARE ESERCIZIO DI LATINO?
ECCOTI
5 VERSIONI DI VARIO LIVELLO.
BUON
LAVORO!

(lui
serve solo per fare compagnia)
Biennio
La
leggenda di re Mida

Per
aver ospitato Sileno, re Mida
ottenne l’ambìto dono di trasformare in oro tutto ciò che avesse
toccato, ma ben presto si rese conto che ciò che aveva tanto
desiderato si era trasformato per lui in una vera condanna.
Midas, rex Mygdonius, filius Matris deae, a
Tmolo sumptus est eo tempore quo Apollo cum Marsya fistula certavit. Cum
Tmolus victoriam Apollini daret, Midas dixit Marsyae potius dandam. Tunc
Apollo indignatus Midae dixit: "Quale cor in iudicando habuisti,
tales et auriculas habebis". Quibus auditis, effecit ut asininas
haberet aures. Eo tempore Liber1 pater cum exercitum in Indiam
duceret Silenus aberravit, quem Midas hospitio liberaliter accepit atque
ducem dedit qui eum in comitatum Liberi deduceret. At Midae Liber pater ob
beneficium dedit potestatem, ut quicquid vellet peteret a se. Midas petiit
ut quicquid tetigisset aurum fieret. Quod cum impetrasset et in regiam
venisset, quicquid tetigerat aurum fiebat. Cum iam fame cruciaretur, petit
a Libero ut sibi speciosum donum eriperet; quem Liber iussit in flumine
Pactolo se abluere, cuius corpus aquam cum tetigisset facta est colore
aureo; quod flumen nunc Chrysorrhoas appellatur in Lydia.
Igino, Fabulae 191
(1) Altro nome del dio Dioniso.
CLICCA
QUI PER LA TRADUZIONE
Triennio
Augusto
racconta le sue gesta
Augusto,
non avendo trovato un cantore delle sue gesta, scrisse da sé le proprie
lodi nell'opera Res gestae divi Augusti, nella quale, come potrai
notare, il princeps sottolinea soprattutto di aver sempre rifiutato
- pur potendo farlo - di divenire monarca assoluto dell'impero romano.
In
consulatu sexto et septimo, postquam bella civilia exstinxeram, per
consensum universorum potitus rerum omnium, rem publicam ex mea potestate
in senatus populique Romani arbitrium transtuli. Quo pro merito meo
senatus consulto Augustus appellatus sum et laureis postes aedium mearum
vestiti publice coronaque civica super ianuam meam fixa est et clupeus
aureus in curia Iulia positus, quem mihi senatum populumque Romanum dare
virtutis clementiaeque iustitiae et pietatis causa testatum est per eius
clupei inscriptionem. Post id tempus auctoritate omnibus praestiti,
potestatis autem nihilo amplius habui quam ceteri qui mihi quoque in
magistratu conlegae fuerunt.Tertium decimum consulatum cum gerebam,
senatus et equester ordo populusque Romanus universus appellavit me patrem
patriae idque in vestibulo aedium mearum inscribendum et in curia Iulia et
in foro Augusto sub quadrigeis, quae mihi ex senatus consulto positae sunt, censuit.
Augusto,
Res gestae 6. 13-27
CLICCA
QUI PER LA TRADUZIONE
Fiere
parole di Gaio Muzio al re Porsenna
Il
giovane Gaio Mucio (non ancora Scevola1), offertosi come
volontario per uccidere Porsenna, confonde il re con il suo
scriba e uccide quest'ultimo per sbaglio. Viene quindi arrestato e portato al
cospetto del re.
Vadentem
inde qua per trepidam turbam cruento mucrone sibi ipse fecerat viam, cum
concursu ad clamorem facto comprehensum
regii satellites retraxissent, ante tribunal regis destitutus, tum quoque
inter tantas fortunae minas metuendus magis quam metuens, "Romanus
sum" inquit, "civis; C. Mucium
vocant. Hostis hostem occidere volui,
nec ad mortem minus animi est, quam fuit ad
caedem; et facere et pati fortia Romanum est. Nec unus
in te ego hos animos gessi; longus post me ordo est idem
petentium decus. Proinde in hoc discrimen, si iuvat, accingere,
ut in singulas horas capite dimices tuo, ferrum hostemque
in vestibulo habeas regiae. Hoc tibi iuventus Romana
indicimus bellum. Nullam aciem, nullum proelium timueris;
uni tibi et cum singulis res erit."
Livio,
Ab urbe condita 2. 12. 8-12
(1)
Scevola, che significa "mancino", è il soprannome che verrà
attribuito a Gaio Mucio dopo il sacrificio della sua mano destra.
CLICCA
QUI PER LA TRADUZIONE
Appio
Claudio Cieco giudica la sua discendente Clodia
Cicerone,
per stroncare la figura di Clodia (alias Lesbia), ex-amante del giovane
imputato Marco Celio Rufo, immagina qui di evocare dall'oltretomba il
vecchio Appio Claudio Cieco e di far giudicare da lui la condotta della sua
discendente degenere. Il verdetto è scontato!
Qui1 profecto, si exstiterit, sic
aget ac sic loquetur: "Mulier, quid tibi cum Caelio, quid cum homine
adulescentulo, quid cum alieno? Cur aut tam familiaris fuisti ut aurum
commodares, aut tam inimica ut venenum timeres? Non patrem tuum videras,
non patruum, non avum, non proavum, non abavum, non atavum audieras
consules fuisse? Non denique modo te Q. Metelli2 matrimonium tenuisse
sciebas, clarissimi ac fortissimi viri patriaeque amantissimi, qui simul
ac pedem limine extulerat, omnis (= omnes) prope civis (= cives) virtute,
gloria, dignitate superabat? Cum ex amplissimo genere in familiam
clarissimam nupsisses, cur tibi Caelius tam coniunctus fuit? Cognatus,
adfinis, viri tui familiaris? Nihil eorum. Quid igitur fuit, nisi quaedam
temeritas ac libido? Nonne te, si nostrae imagines viriles non
commovebant, ne progenies quidem mea, Q. illa Claudia, aemulam domesticae
laudis in gloria muliebri esse admonebat, non virgo illa Vestalis Claudia,
quae patrem complexa triumphantem ab inimico tribuno plebei de curru
detrahi passa non est? Cur te fraterna vitia3 potius quam bona
paterna et avita et usque a nobis, cum in viris, tum etiam in feminis
repetita moverunt? Ideone ego pacem Pyrrhi diremi4, ut tu amorum
turpissimorum cotidie foedera ferires? Ideo aquam adduxi, ut ea tu inceste
uterere? Ideo viam munivi, ut eam tu alienis viris comitata celebrares?".
Cicerone,
Pro Caelio 34
(1)
E' Appio Claudio Cieco;
(2)
Quinto Metello Celere, marito di Clodia, morto in circostanze sospette (si
dice avvelenato da lei stessa);
(3) Clodia era la sorella (e, a quando si diceva,
l'amante!) di Publio Clodio Pulcro, il celebre tribuno della plebe nemico
di Cicerone;
(4)
Cicerone fa riferimento alle più celebri imprese di Appio Claudio
Cieco: nel 280 aveva sconsigliato di concludere la pace con Pirro; a lui,
poi, sono dovute la costruzione del primo acquedotto romano (l’Aqua
Appia) e della Via Appia. Davvero difficile ipotizzare in che senso
fosse "immorale" l'uso dell’acqua che faceva Clodia.
CLICCA
QUI PER LA TRADUZIONE
La
mia casa di campagna, testimone della mia vecchiaia
Seneca
si è recato a visitare un suo podere ed è molto indispettito perché lo
trova brutto e fatiscente. "Non è colpa mia", replica in
sintesi il fattore: "questa fattoria è vecchia come te!".
Veneram in suburbanum meum et querebar de
inpensis aedificii dilabentis. Ait vilicus mihi non esse neglegentiae suae
vitium: omnia se facere, sed villam veterem esse. Haec villa inter manus
meas crevit: quid mihi futurum est, si tam putria sunt aetatis meae saxa?
Iratus illi, proximam occasionem stomachandi arripio: "Apparet"
inquam "has platanos neglegi: nullas habent frondes. Quam nodosi sunt
et retorridi rami, quam tristes et squalidi trunci! Hoc non accideret si
quis has circumfoderet, si inrigaret." Iurat per genium meum se omnia
facere, in nulla re cessare curam suam, sed illas vetulas esse. Conversus
ad ianuam "Quis est iste," inquam "iste decrepitus? Unde
istunc nanctus es? Quid te delectavit alienum mortuum tollere?" At
ille "Non cognoscis me?" inquit: "Ego sum Felicio, cui
solebas sigillaria adferre; ego sum Philositi vilici filius, deliciolum
tuum". "Perfecte" inquam "iste delirat: pupulus, etiam
delicium meum factus est? Prorsus potest fieri, dentes illi cum maxime
cadunt!" Debeo hoc suburbano meo, quod mihi senectus mea quocumque
adverteram apparuit.
Seneca,
Epistulae ad Lucilium 1. 12. 1-4
passim
CLICCA
QUI PER LA TRADUZIONE
.
sei il visitatore
numero 
|